Müslüman  Çocugun  Edebi - GÖRGÜ  KURALLARI 

      Islâm;  dogumdan  ölüme  kadar hayatin ne sekilde  yasanacagini, davranislarin nasil olacagini, iç      ve dis dünyamizin ne sekilde bir  yapiya  kavusturulacagini  tespit  etmistir. Madden ve mânen           saglikli bir fert, saglikli bir aile  ve  saglikli  bir  toplumun  yolu   Islâmin emrettigi  hayat tarzini    yasamak ile mümkün olabilecektir. 

    Her hayrin basi Besmeledir ! 

     Her hayirli ise Bismillahirrahmanirrahim ile baslanir. Sonunda da Elhamdülillah denir. 
     Sevgili Peygamberimiz: "Bir ise besmele ile baslanilmaz sonunda da Elhamdülillah denmezse o iste 
     hayir olmaz"buyurmustur. Çünkü besmele çekerek kul ile Allah arasindaki gerçek alâka kurulmus 
     olur. Nerelerde besmele çekilir veya çekilmez bir kaç misal verelim:

    "Yemek yemege, abdest almaya  ve hayirli ise baslarken besmele çekmek sünnettir. 
    . Tuvalete girerken besmele çekmek mekruhtur. 
    . Haram olan birseyi yapmaya baslarken besmele çekmek haramdir. 
      Biz müslümanlar haramlardan kaçinacagiz. 
    . Kat'i olarak haram olan bir seyi islerken besmele çeken kâfir olur. 
    . Kapilari açip kapatirken, mutfaktaki yemek kaplarinin kapaklarini açarken, yemek yaparken,
      ocak yakarken, mutfaga girerken besmele çekmek sünnettir. 
    . Süt, su, çay, ilaç içmeye baslarken besmele çekilir. 
    . Sakali tamamen keserken besmele çekmek câiz degildir. 
    ***

     SELAM  VERME  ADABI:

      Müslümanlar birbirleri ile karsilasinca selamlasir ve tokalasir.
      Selam vermek sünnet, verilen selami almak farzdir.

     1. Islam'in emrettigi selami unutma.
     2. Tanidigin veya tanimadigin Müslümanlarla karsilastigin zaman selam vermeyi ihmal etme 
         (Esselamü Aleyküm). 
     3. Selam verme sekli söyle: 
         a) Binek üzerinde olan yürüyene,
         b) Yürüyen oturana,
         c) Az kisiler çok kisilere,
         d) Küçükler büyüklere selam verirler.
     4. Verilen selama onun misliyle veya ondan daha güzel bir sekilde cevap ver. 
     5. Konusmadan önce selam ver. Peygamberimiz bir Hadis-i seriflerinde söyle buyuruyor: 

     "Kim  selamdan  önce  konusmaya  baslarsa  ona  cevap  vermeyin"
    

     KONUSMA  ADABI

     Sahsimiza karsi vazifelerimizden biri de dilimizi terbiye ve islah etmektir. Insan iyi ve kötü bir çok 
     seyi dilinden bulur. Birçok insan dili sebebiyle en büyük musibetlere ugramislardir. 
     Insanlari cehenneme sürükleyip götüren de dilleridir.

     01. Söyledigi sözün nereye varacagini, düsünmek. 
     02. Dünya ve ahiret için faydasi  olmayan  sözleri  söylememek. 
     03. Sözleriyle  kimsenin  gönlünü  kirmamak. 
     04. Musibet  ve  felaket  getireceginden korktugu  seyi  söylememek. 
     05. Konusurken baskasinin sözünü kesmemek. 
     06. Bir insani över veya yererken asiri gitmemek. 
     07. Büyüklerin yaninda yüksek sesle  konusmamak. 
     08. Bosbogazlik, gevezelik etmemek. 
     09. Söylerken agzini egip  büzmemek, avurt çatlatmamak, ustalik, bilgiçlik satmamak. 
     10. Konusurken karsisindakini  hiçe  sayarak ukalalik yapmamak, onun sözlerinde ayip ve kusur 
           aramamak. 
     11. Dilini la'nete, küfüre ve kaba konusmaya alistirmamak. 
     12. Kendisine verilmis bir sirri baskasina  söylememek.      . 
     13. Yalan yere bir söz vermemek, yapamayacagi bir seyi söylememek. 
     14. Yalan söylemekten, yeminden, giybet etmekten, koguculuktan  sakinmak. 
     15. Baskalariyla  alay  etmemek, kimseye  kötü  bir  ad  takmamak.
    *** 

     GÜZEL  SÖZLER  ADABI

     Söz  söylerken güzel söylemek, kabalik yapmamak, karsisindakilerin halini gözetmek, dokunacak 
     sözlerden ve tasavvurlardan sakinmak Müslüman'in vazifesidir. 
     Kur'an-i Kerim yedi çesit insanin pesinden gitmeyi ve onlari dinlemeyi yasak etmistir. 

     1- Dogruya ve yalana çok yemin eden. 
     2- Fikir ve düsüncesi düsük olan.
     3- Suna buna söven, la'net eden, daima kusur ve ayip arastiran. 
     4- Bir yerde konusulan seyleri baskalarina tasiyan. 
     5- Cimri ve son derece siki olan ve insanlari iyilikten çeviren. 
     6- Hakki tanimayan ve mütecaviz olan.
     7- Günaha dadanan, serefsiz ve soysuz olan.
     ***

     EVE  GIRIS  ÇIKIS  ADABI

      1. Kapinin  saginda  veya  solunda  durmak.
     2. Kapiya 3 defa vurmak, izin verilir ise, içeriye girmek, izin  verilmez  ise  geri  dönmek. 
     3. Eve girince ve çikarken  "Esselamü Aleyküm" diyerek  selam  vermek. 
     4. Evden çikinca "Bismillahi tevekkeltü al-Allah la havle vela guvvete  illabillah" demek.
     *** 

     YEMEK  YEME  ADABI

     01. Sofra  hazirlanirken  yardimci  olmak. 
     02. Yemekten  önce  ve  sonra  elleri  yikamak.
     03. Büyükleri sofraya oturmadan sofraya oturmamak.
     04. Besmele çekip, Allah'a vermis oldugu nimetler için sükür etmek.
     05. Yemege önce yasça veya mevkice büyük olan kisinin baslamasi uygundur
     06. Sag eliyle yemek.
     07. Lokmayi  agza  göre  almak  ve  iyice  çignedikten  sonra  yutmak.
     08. Lokmayi  yutmadikça  ikinci  lokmaya  el  uzatmamak.
     09. Önündeki  yemegi  sogutmak  için, yemegin  içine  üflememek.
     10. Baskalarini  tiksindirecek, igrendirecek  harekette  bulunmamak  ve söylememek. 
     11. Agizda  yemek  varken  konusmamak, gülmemek.
     12. Baskasinin  lokmasina  ve  yedigine  bakmamak. 
     13. Elini yemek kabina silkmemek ve lokmayi agzina götürürken basini tabaga dogru uzatmamak. 
     14. Yemek  seçmemeye  özen  göstermek.
     15. Yemegi ayni kaptan yeyip, tabagin ortasindan degil, kendi  önünden  yemek. 
     16. Lokmasini  ve  aldigi  yemegi  bitirmek.
     17. Tabaklarda  artik, sofrada  kirinti  birakmamak.
     18. Toplu yemek yenirken herkes  yeyip bitirmedikçe sofradan kalkmamak.
     19. Yemek  bitince  "Elhamdülillah"  demek.
     20. Yemegi  yapana  tesekkür  etmek.
     21. Sofra  kaldirirken  yardimci  olmak.
     22. Yemek  sonrasi  elleri  yikamak, disleri  firçalamak.
     23. Sokaklarda  yemek  yememek  ve  içmemek.
     24. Gezinerek  yemek  yememek.
     25. Helalinden, temiz  yemek  ve  Allah'a  sükretmek.
     26. Acikmadan  yemek  yememek.

      Bir hadis-i serifte:
     "Sizden biriniz yiyecegi zaman sag eli ile yesin, 
      içecegi zaman da sag eli ile içsin. 
      Zira seytan sol eliyle yer, sol eliyle içer."  buyurulmustur. 
     ***

     SUYU  IÇME  ADABI

     1. Besmele çekmek. 
     2. Suyu  bardaktan  (veya tasdan)  içmek.
     3. Suyu  oturarak  içmek.    4. Bardagi  sag el  ile  agiza  götürmek.
     5. Bardagin  içine  nefes  vermemek.
     6. Suyu  üç  yudumda  içmek  sonunda  Elhamdülillah  demek; su  içmenin adaplarindandir. 
 

    Peygamberimiz (s.a.v.) buyuruyor:
    "Suyu çocugun memeyi emmesi gibi için. 
    Depodan doldurur gibi içmeyin.
    Ondan ciger hastaliklari zuhur eder."
     ***

     TUVALET  ADABI

     1. Tuvalete girmeden önce Eüzü Besmele çekmek.
     2. Sol ayak ile girmek.
     3. Ihtiyaci  ayakta  degil, oturarak  gidermek.
     4. Tuvalette  konusmamak, bir  seyler  yememek, oyalanmamak.
     5. Tuvaletten  çikmadan  temizlik  kontrolü  yapmak  (elleri yikamak).
     6. Sag  ayak  ile  çikmak.
      7. Çikinca "Gufraneke" demek, adaptandir.
     *** 

     YATMA  ADABI

     1. Yatmadan  önce  elleri  yikamak.
     2. Disleri  firçalamak.
     3. Kiyafetlerle degil, pijamalarla yatmaya özen göstermek.
     4. Giysilere  sagdan  giymeye  baslamak.
     5. Besmele  çekip  sag  tarafa  dogru  dönüp  yatmak.
     6. Yatmadan  önce  dua  etmek, adaptandir.
     ***

     GÖZ   KULAK  GIBI  AZALARIN  TERBIYESI

     Müslüman'a baskalarinin kani, irzi, namusu, mali haramdir. Kendisinin olmayan herhangi bir seye 
     kötü gözle bakmamak, kendi cani, namusu, mali nasil mukaddes ise, baskalarininkini de ayni 
     sekilde kabul etmeli, kendini tamamen haramdan ve kendisine ait olmayan her seyden çekmek 
     Islâm'in emridir.
     ***

      TOPLANTILARDA  ADAB 

     Kur'an-i Kerim ve Hazret-i Peygamber Efendimiz (s.a.v.) bir mecliste nasil davranilacagini 
     bildirmistir. 

     01. Bir toplantiya herkesi igrendirecek elbise ile, fena kokularla gitmemek, 
     02. Mecliste daima güler yüzlü olup, eksi suratli ve geveze olmamak, 
     03. Ileri geçip oturmamak, hakki olmadikça ileriye geçmemek, 
     04. Kendisinden yasça ve bilgice yüksek olanlara hürmet etmek, 
     05. Anasi, babasi veya hocasina daha çok hürmetli olmak, 
     06. Oturanlara sikinti verecek hallerden sakinmak, 
     07. Iki kisi arasina oturmak lazim gelirse, onlarin iznini istemek, 
     08. Sonradan gelene yer göstermek, 
     09. Kendisinden büyük olanlarin yaninda ayak ayak üstüne koymamak, 
     10. Ev sahibinin, misafiri ugurlamasi, 
     11. Kalabalik içinde iki kisi arasinda gizli konusulmamasi, 
     12. Esnememek, mecbur olursa eli ile agzini kapamak, 
     13. Öksürme veya gegirme ile çevreyi rahatsiz etmemek, tiksindirmemek, 
     14. Meclis ve toplantilarda  edebe riayet etmek.
     ***

     KOMSULARIMIZA  KARSI  VAZIFELERIMIZ

     Aile ve akrabamizdan sonra bize en yakin olan komsularimizdir.
     Komsularimiza  olan  vazifelerimizin  baslicalari  sunlardir:

     1. Komsulara el ve dil ile eziyet etmekten kaçinmalidir. Evde gürültü yapmak, dökülen çöplerle 
         komsulari zor durumda birakmak, vb. Müslümanlikla bagdasmaz. "Peygamberimiz: "Allah'a ve 
         âhiret gününe Iman  eden  komsusuna  eziyet  etmesin  buyurmustur. (Sahihi Buhari)

     2. Komsusunu çaresizlik içinde gören kimse, onun yardimina kosmalidir. Cenabi Hak bir ayeti 
         kerimede komsuya iyilik edilmesini tavsiye etmektedir. (Nisa Suresi: 36)

     3. Komsunun  evini,  kendisinin  bulunmadigi  zamanlarda  korumak,

     4. Komsulari zaman zaman ziyaret etmek, hastalandiklarinda kendileriyle yakindan ilgilenmek,

     Komsu hakkinin önemini Peygamber Efendimiz su hadisi seriflerinden daha iyi anlamaktayiz: 
     "Cebrail, bana durmadan komsuya iyilik yapmayi tavsiye etti. Bu siki tavsiyeden, 
     komsuyu komsuya mirasçi yapacagini zannettim. (Sahihi Buhari)

     Komsumuz Müslüman olmasa bile onlarla iyi geçinmek (örnek olmak), eziyet etmekten
     sakinmak, iyi davranislar içinde bulunmaliyiz.
     ***

     MISAFIRLERE  KARSI  VAZIFELERIMIZ

     Misafirleri güzel bir sekilde agirlamak, Müslümanligin emirlerindendir.
     Peygamber Efendimiz, kendisini ziyarete gelenlere elinde bulunan yiyeceklerden bol bol yedirir,
     hatta ev halkiyla birlikte geceyi aç olarak geçirdigi zamanlar da olurdu. Bir hadisi seriflerinde söyle 
     buyurulmakta: "Allah'a ve Kiyamet gününe iman eden kimse, misafirine ikram etsin (Sahihi Buhari)

     Atalarimiz kahramanligi ve dürüstlügü yaninda, misafirperverligi de, sahip oldugu essiz 
     üstünlüklerindendir. Bugün yurdumuzun birçok Köylerinde, misafirler için ayrilmis özel yerler vardir.

     Misafirlerimize  karsi  olan  vazifelerimizden  baslicalar  sunlardir:

     1. Misafirleri güler yüz ve tatli dille karsilamak, 
     2. Yedigimiz içtigimiz seylerin en iyisini onlara sunmak,
     3. Misafirlerin üzerine fazla düsüp onlari sikmamak,
     4. Misafirlerin yaninda çocuklari ve hizmetçileri azarlamamak,
     5. Topluluklarda dikkat ettigimiz önemli noktalara, misafirlerin yaninda da dikkat etmek.
     ***

     ZIYARETLERIN  ADABI

     Müslümanlarin birbirlerini ziyaret etmeleri, aradaki sevgi, saygi ve dayanismayi kuvvetlendirir.
     Zaman zaman akraba, yasli ve hasta kimseler ziyaret edilmek  suretiyle gönülleri alinmalidir.
     Ancak ziyaretlerin, usulüne uygun olarak yapilmasi gerekir.

     Ziyaretlerle ilgili edepleri  söyle siralayabiliriz:

     1. Ziyaretlerin vakti iyi seçilmelidir. Uyku, yemek ve is zamanlarinda ziyarete gidilmemelidir.
     2. Ziyaretlere giderken, temiz ve düzgün elbiseler giyilmelidir.
     3. Ziyaret edilen evin kapisi çalinmali, ev sahibi izin verdikten sonra içeri girilmelidir.
     4. Ziyaret sirasinda güler yüz gösterilmelidir.
     5. Ziyaretine gidilen evde bulunanlarin, sevinçleri ve kederleri paylasilmalidir.
     6. Ev sahibinin  isi varsa, ziyareti uzatmadan müsaade isteyerek ayrilmalidir.
     7. Ziyaret edilen kimsenin yas, akrabalik veya hastalik gibi durumlari
         göz önünde bulundurularak, konusma seklinde dikkat edilmelidir.
     8. Özellikle yaslilar ile hastalar, sik sik ziyaret edilmelerini beklerler.
         Bu bakimdan bu kimselerin ziyaretleri digerlerine göre daha fazla yapilmalidir.